Kekemelik

1- Kekemelik Nedir?

Kekemelik, konuşmanın doğal akışının ses, hece veya tek heceli sözcük tekrarları, uzatmalar ve bloklar gibi akıcılığı bozan kesintilerle gözlenmesi durumudur. Bu kesintilere genellikle yoğun kaygı eşlik edebilir (ASHA, t.y.). Ayrıca yüzde gerilmeler, dudak titremesi, göz kırpma gibi ikincil davranışlar da görülebilir (Guitar, 2013). Kekemelik, nedenleri tam olarak bilinmeyen ancak yönetilebilen bir iletişim bozukluğudur.

2- Kekemeliğin Türleri

Gelişimsel Kekemelik

En yaygın türdür ve genellikle dil gelişiminin hızlandığı 2-5 yaş aralığında ortaya çıkar (Yairi ve Ambrose, 2013).

Çocukların büyük çoğunluğu kendiliğinden ya da terapiyle iyileşir; iyileşme oranı yaklaşık %88-91 olarak bildirilmektedir. Bir kısmında ise kekemelik kalıcı hâle gelebilir (Yairi ve Ambrose, 2013).

Cinsiyet farkı belirgindir: Erkeklerde kızlara oranla daha sık görülür ve kalıcılaşma olasılığı erkeklerde daha yüksektir (Yairi ve Ambrose, 2013).

Edinilmiş Kekemelik

Beyin hasarı (inme, travma), nörodejeneratif hastalıklar veya psikojenik faktörlerle ilişkilidir (Guitar, 2013).

Yetişkinlerde ani başlangıçlı kekemelik, nörolojik değerlendirme gerektirir (Guitar, 2013).

3- Kekemelik Belirtileri

Konuşma Belirtileri

Ses/hece tekrarları ("B-b-baba"), uzatmalar ("Sssssu"), bloklar (sessiz duraklamalar) (Bloodstein ve Bernstein Ratner, 2008).

Sözcük başında zorlanma veya bir sonraki kelimeye geçmede güçlük (Guitar, 2013).

Fiziksel Belirtiler

Dudakların veya çenenin titremesi, yüz kaslarında gerilme (Guitar, 2013).

Göz kırpma, baş hareketleri gibi ikincil davranışlar (Bloodstein ve Bernstein Ratner, 2008).

Duygusal ve Sosyal Belirtiler

Konuşma kaygısı, sosyal ortamlardan kaçınma. Yetişkinlerde sosyal kaygı, kekemeliğe sık eşlik eden bir tablodur (Craig ve Tran, 2014).

Stres, heyecan veya zaman baskısı durumunda belirtilerin şiddetlenmesi (Guitar, 2013).

4- Kekemelik Nasıl Yönetilir?

Terapi Yaklaşımları

Akıcılık Şekillendirme: Nefes kontrolü, yavaş konuşma ve ritmik konuşma teknikleri öğretilir (Guitar, 2013).

Duyarsızlaştırma: Kaygıyı azaltmak için bilişsel-davranışçı terapi (BDT) uygulanır (Menzies ve ark., 2008).

Aile Eğitimi: Ailelere, çocuğun konuşmasını sabırla dinleme ve destekleme yöntemleri öğretilir. Okul öncesi dönemde aile temelli programların etkinliği gösterilmiştir (Onslow, Packman ve Harrison, 2003).

Evde Yapılabilecekler

Çocuğunuzun konuşmasını düzeltmeyin, sabırla dinleyin (ASHA, t.y.).

Aceleci konuşmalardan kaçının ve sakin bir iletişim ortamı yaratın (Guitar, 2013).

Oyunlarla konuşma pratiği yapın (şarkı söyleme, koro hâlinde okuma gibi) (Onslow, Packman ve Harrison, 2003).

Okul ve Sosyal Çevre

Öğretmenlerle iş birliği yaparak çocuğun sınıf içinde desteklenmesini sağlayın (ASHA, t.y.).

Akran zorbalığına karşı önlemler alın ve farkındalık oluşturun (Guitar, 2013).

5- Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı?

Kekemelik 6 aydan uzun sürerse (ASHA, t.y.).

Çocuğunuz konuşmaktan kaçınmaya başlarsa (ASHA, t.y.).

Kaygı belirtileri (uyku sorunları, okula gitmek istememe) gösterirse (Craig ve Tran, 2014).

Ailede kekemelik öyküsü varsa (Yairi ve Ambrose, 2013).