Tipik gelişimde ekolali genellikle 3 yaş civarında belirgin olarak azalır. Otizmde ve diğer dil güçlüklerinde çoğu zaman dil gelişiminin bir aşamasıdır; uygun destekle birçok çocuk zamanla daha fazla kendi cümlesini kurar. Süreç her çocukta farklıdır.

Ekolali Nedir? Çocuğum Duyduğunu Tekrar Ediyor

Q: Ekolali otizm belirtisi mi?

Ekolali otizmde sık görülen bir dil özelliğidir ama tek başına otizm anlamına gelmez. Tipik gelişimde ve başka dil güçlüklerinde de görülebilir. Sosyal iletişimle ilgili başka işaretler varsa kapsamlı değerlendirme önerilir.

Q: Gecikmiş ekolali nedir?

Gecikmiş ekolali, daha önce duyulan bir cümlenin saatler ya da günler sonra tekrar edilmesidir; çizgi film replikleri ve reklam sloganları buna örnektir. Bu tekrarlar çoğu zaman bir durumla ya da duyguyla bağlantılıdır.

Q: Çocuğumun tekrarlarını durdurmalı mıyım?

Hayır. Tekrarlar çocuğun elindeki iletişim araçlarıdır. Durdurmak yerine ne anlatmak istediğini anlamaya ve doğru cümleyi model olmaya odaklanmak daha destekleyicidir.

Ekolali Nedir? Çocuğum Duyduğunu Tekrar Ediyor

Ekolali, başkasından duyulan sözcük, cümle ya da seslerin tekrar edilmesidir. Çocuğa "Su ister misin?" diye sorulduğunda "Su ister misin?" diye yanıt vermesi buna örnektir. Ekolali dil gelişiminin olağan bir parçası olarak 2-3 yaşa kadar görülebilir; bu yaştan sonra sık ve belirgin biçimde sürüyorsa dil ve konuşma terapistiyle değerlendirme önerilir.

Ekolali türleri nelerdir?

Ekolali, tekrarın ne zaman yapıldığına göre iki gruba ayrılır. Her iki türde de çocuk duyduğu kalıbı çoğu zaman aynı vurgu ve tonlamayla tekrar eder.

Tür	Ne zaman?	Örnek
Anlık (hemen) ekolali	Duyduktan hemen sonra ya da birkaç saniye içinde	Anne: "Ayakkabını giy." Çocuk: "Ayakkabını giy."
Gecikmiş ekolali	Saatler, günler hatta haftalar sonra	Bir çizgi filmdeki cümleyi ya da reklam sloganını farklı bir zamanda söylemek

Bazı çocuklar duydukları cümleyi küçük değişikliklerle tekrar eder; örneğin "Su ister misin?" sorusuna "Su istiyor musun" diye karşılık verir. Bu, çocuğun kalıbı parçalamaya ve kendi diline uyarlamaya başladığının işareti olabilir.

Ekolali ne zaman normaldir?

Ekolali, tipik dil gelişiminde de görülür. Çocuklar 1,5-2,5 yaş arasında duydukları sözcükleri ve kısa cümleleri sık sık tekrar eder; bu, dili öğrenmenin bir yoludur. Kendi cümlelerini kurmaya başladıkça tekrarlar azalır ve genellikle 3 yaş civarında belirgin olarak düşer.

Bireysel farklılıklar vardır. 3 yaşından sonra da zaman zaman tekrar yapmak tek başına bir sorun işareti değildir. Önemli olan, tekrarların konuşmanın büyük bölümünü oluşturup oluşturmadığı ve çocuğun kendi cümlelerini kurup kuramadığıdır. Yaşa göre beklenenler için: Yaş yaş dil gelişimi tablosu

Ekolali otizm belirtisi mi?

Ekolali otizm spektrum bozukluğunda sık görülen bir dil özelliğidir, ancak tek başına otizm anlamına gelmez. Otizmi olan ve konuşan çocukların önemli bir kısmında dil gelişiminin bir döneminde ekolali görülür. Bununla birlikte ekolali, otizm dışındaki dil gelişimi güçlüklerinde ve görme yetersizliği gibi farklı durumlarda da görülebilir.

Değerlendirmede ekolalinin yanında çocuğun sosyal iletişimine de bakılır: göz teması, isme dönme, ilgisini paylaşmak için işaret etme, karşılıklı oyun ve tekrarlayıcı davranışlar. Tanıyı ancak ilgili uzmanların kapsamlı değerlendirmesi koyabilir. Bu konuda: Otizm belirtileri nelerdir?

Ekolali iletişim amacı taşır mı?

Evet, çoğu zaman taşır. Araştırmalar, ekolalinin anlamsız bir tekrar olmadığını; çocuğun sıra almak, onay vermek, bir şey istemek, kendini sakinleştirmek ya da bir durumu anlamaya çalışmak için kullanabildiğini gösteriyor (Prizant ve Duchan, 1981).

Örneğin "Parka gidelim mi?" sorusuna "Parka gidelim mi?" diye yanıt veren çocuk "evet" demek istiyor olabilir. Banyo zamanı bir çizgi filmdeki "Haydi temizlenme zamanı!" cümlesini söyleyen çocuk, durumu adlandırıyor olabilir. Ekolaliyi susturmaya çalışmak yerine ne anlatmak istediğini anlamaya çalışmak, iletişimi güçlendirmenin ilk adımıdır.

Ekolali çoğu zaman çocuğun dili "bütün kalıplar" halinde öğrendiğini gösterir. Zamanla bu kalıplar parçalanır ve çocuk onları yeni cümleler kurmak için kullanmaya başlayabilir. Bu süreç her çocukta farklı hızda ilerler.

Evde nasıl destek olabilirsiniz?

Anlamaya çalışın. Tekrarın hangi durumda geldiğine bakın. Ne istediğini tahmin edip sözcüklere dökün: "Su istiyorsun. 'Su istiyorum' diyebilirsin."
Soru yerine model verin. "Ne istiyorsun?" diye sormak çoğu zaman soruyu tekrar ettirir. Bunun yerine çocuğun söyleyebileceği cümleyi siz söyleyin: "Top istiyorum."
Çocuğun ağzından konuşun. Bir seçim yaparken onun kullanabileceği biçimde konuşun: "Elma mı? Muz mu?" yerine elmayı uzatırken "Elma istiyorum".
Kısa ve net konuşun. Uzun cümleler yerine çocuğun dil düzeyine uygun kısa cümleler kurun.
Gecikmiş ekolaliye ilgi gösterin. Çocuğunuzun sık tekrarladığı bir cümle hangi durumla bağlantılı? Bunu fark etmek, onun "sözlüğünü" çözmenize yardım eder.
Susturmayın. "Tekrar etme" demek iletişimi azaltabilir. Tekrarlar, çocuğunuzun elinde olan dil araçlarıdır.

Bu öneriler genel bir yol göstericidir. Çocuğunuza özel stratejileri dil ve konuşma terapistiyle birlikte belirlemek en doğrusudur. Otizmli çocuklarda dil gelişimi için: Otizmli çocuğumun dil gelişimi için neler yapabilirim?

Ne zaman uzmana başvurmalı?

3 yaşından sonra çocuğunuzun konuşmasının büyük bölümü tekrarlardan oluşuyorsa
Kendi cümlelerini kurmak yerine çoğunlukla soruları ya da duyduklarını tekrar ediyorsa
Ekolaliye göz teması azlığı, isme dönmeme, işaret etmeme ya da sosyal ilgide azalma eşlik ediyorsa
Basit yönergeleri anlamakta zorlanıyorsa
Daha önce kullandığı kelimeleri ya da becerileri kaybettiyse (bu durumda değerlendirmeyi geciktirmeyin)

Erken değerlendirme, gerekiyorsa desteğin erken başlamasını sağlar. Bu konuda: Otizmde erken müdahale neden önemlidir?

Ekolali terapide nasıl ele alınır?

Terapide amaç ekolaliyi ortadan kaldırmak değil, çocuğun iletişim amacını anlamak ve kendi cümlelerini kurmasına yardım etmektir. Dil ve konuşma terapisti, çocuğun hangi durumda hangi kalıpları kullandığını gözler ve bu kalıplardan yola çıkarak yeni ifadeler kazanmasını destekler.

Çocuğun ilgisini takip eden, oyun temelli ve ilişki odaklı yaklaşımlar bu süreçte sık kullanılır. Ailenin günlük hayatta uygulayacağı stratejiler terapinin önemli bir parçasıdır. Oyun temelli yaklaşımlardan biri için: DIR Floortime nedir?

İZKOM'da nasıl destek oluyoruz?

Dil ve konuşma terapistlerimiz çocuğunuzun dil ve iletişim becerilerini oyun içinde değerlendirir; ekolalinin hangi işlevlerle kullanıldığını sizinle birlikte anlamaya çalışır. Gerekli durumlarda psikolog ve DIR Floortime eğitimli uzmanlarla disiplinler arası çalışırız; ailelere evde uygulanabilecek somut adımlar sunarız.

İzmit ve Kocaeli'den yüz yüze, diğer şehirlerden online görüşme seçeneğiyle ulaşabilirsiniz. Ayrıntılar: Dil ve konuşma terapisi · DIR Floortime · İletişim

Sık sorulan sorular

Çocuğum soruyu tekrar ediyor ama cevap vermiyor, neden?

Bu, anlık ekolalinin sık görülen bir biçimidir. Çocuk soruyu anlamakta zorlanıyor olabilir ya da soruyu tekrar etmek onun için "sıra almak" ya da "evet" demek anlamına gelebilir. Soru yerine çocuğun söyleyebileceği cevabı model olmak işe yarayabilir.

Ekolali geçer mi?

Tipik gelişimde ekolali genellikle 3 yaş civarında belirgin olarak azalır. Otizmli çocuklarda ve diğer dil güçlüklerinde ekolali çoğu zaman dil gelişiminin bir aşamasıdır; uygun destekle çocukların birçoğu zamanla daha fazla kendi cümlesini kurmaya başlar. Süreç her çocukta farklıdır.

Gecikmiş ekolali nedir?

Gecikmiş ekolali, çocuğun daha önce duyduğu bir cümleyi saatler ya da günler sonra tekrar etmesidir. Çizgi film replikleri, reklam sloganları ya da yetişkinlerin sık kullandığı cümleler buna örnektir. Bu tekrarlar çoğu zaman bir durumla ya da duyguyla bağlantılıdır.

Ekolali olan çocuk otizmli mi?

Ekolali tek başına otizm anlamına gelmez. 2-3 yaşa kadar tipik gelişimde de görülür ve başka dil güçlüklerinde de ortaya çıkabilir. Sosyal iletişimle ilgili başka işaretler de varsa kapsamlı değerlendirme önerilir.

Çocuğumun tekrarlarını durdurmalı mıyım?

Hayır. Tekrarlar çocuğun elindeki iletişim araçlarıdır. Onları durdurmaya çalışmak yerine ne anlatmak istediğini anlamaya ve doğru cümleyi model olmaya odaklanmak daha destekleyicidir.

Yetişkinlerde ekolali görülür mü?

Evet, ekolali bazı nörolojik durumlarda yetişkinlerde de görülebilir; örneğin bazı afazi türlerinde ve ileri yaşta görülen bilişsel bozukluklarda. Yetişkinlerde yeni başlayan ekolali hekim ve dil ve konuşma terapisti tarafından değerlendirilmelidir.

İlgili sorular

Kaynaklar

Prizant, B. M. ve Duchan, J. F. (1981). The functions of immediate echolalia in autistic children. Journal of Speech and Hearing Disorders, 46(3), 241-249.
Sterponi, L. ve Shankey, J. (2014). Rethinking echolalia: Repetition as interactional resource in the communication of a child with autism. Journal of Child Language, 41(2), 275-304.
ASHA. Autism (Practice Portal). asha.org

Yazan: Ömer Demirel, Dil ve Konuşma Terapisti, İZKOM · Son güncelleme: 7 Kasım 2026
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel değerlendirmenin yerini tutmaz.