Artikülasyon Bozukluğu Nedir?

Artikülasyon bozukluğu, çocuğun sesleri doğru üretememesi nedeniyle konuşmasının anlaşılmasını zorlaştıran bir konuşma bozukluğudur.

Belirtileri:
- Sesi bozuk söyleme (s sesini dil dişlerin arasındayken çıkarma, peltek s)
- Havanın yandan kaçtığı, hışırtılı s ve ş sesleri
- R sesini gırtlaktan çıkarma (r → ğ gibi) ya da yerine başka bir ses kullanma

"Kedi" yerine "tedi" demek gibi bir sesi düzenli olarak başka bir sesle değiştirme ise çoğunlukla fonolojik bir örüntüdür; ayrıntı: Fonolojik Bozukluk Nedir?

Erken dönemde başlanan terapi, konuşma netliğinin artmasına katkı sağlayabilir.

Her ses hatası bir bozukluk mu?

Hayır. Konuşma sesleri belirli bir sıra ile yerleşir ve küçük yaşta bazı seslerin hatalı söylenmesi gelişimin olağan bir parçasıdır. Örneğin Türk çocuklarının çoğunda l sesi 3 yaşa, r sesi 4–4,5 yaşa kadar yerleşir; 3 yaşındaki bir çocuğun "araba" yerine "ayaba" demesi tek başına kaygı nedeni değildir.

Artikülasyon bozukluğundan söz edebilmek için hatanın çocuğun yaşına göre beklenenden uzun sürmesi gerekir. Artikülasyon güçlüğü genellikle belirli seslerin ağız içinde nasıl üretildiğiyle ilgilidir (ör. s sesinin dil dişlerin arasından çıkarak söylenmesi). Seslerin dil kuralına göre sistemli biçimde değiştirildiği durumlar ise daha çok fonolojik bozukluk başlığında ele alınır.

Ne zaman bir uzmana başvurmalı?

  • Bir ses, beklenen yaştan sonra da yanlış söyleniyorsa (ör. 3,5 yaşından sonra hâlâ "kuş" yerine "tuş" diyorsa ya da 5,5 yaşından sonra r sesi oturmadıysa)
  • 5 yaşına geldiği hâlde konuşması yabancılar tarafından zor anlaşılıyorsa
  • Çocuk konuşurken utanıyor, konuşmaktan kaçınıyor ya da alay konusu oluyorsa
  • Sık kulak enfeksiyonu öyküsü varsa ya da duymasından şüpheleniyorsanız

İZKOM'da nasıl destek oluyoruz?

Çocuğunuzun ses üretimini SST (Sesletim-Sesbilgisi Testi) gibi araçlarla değerlendiriyor, ihtiyaca göre bireysel bir terapi planı hazırlıyoruz. Ayrıntılar için Konuşma Sesi Bozuklukları ve Değerlendirme Araçları sayfalarına bakabilirsiniz.

İlgili sorular

Kaynaklar

  • Topbaş, S. (2004/2005). SST: Türkçe Sesletim-Sesbilgisi Testi. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.

Yazan: Ömer Demirel, Dil ve Konuşma Terapisti, İZKOM · Son güncelleme: 7 Kasım 2026