İlişkilerde Bağlanma Türleri Nelerdir?

Bağlanma kuramını John Bowlby geliştirmiş, Mary Ainsworth bebeklerle yaptığı gözlem çalışmalarıyla ilk üç bağlanma örüntüsünü tanımlamıştır. Dördüncü örüntü olan dağınık bağlanmayı Main ve Solomon eklemiş, Hazan ve Shaver ise bu çerçeveyi yetişkinlerin yakın ilişkilerine uyarlamıştır. Bağlanma örüntüleri çocuklukta biçimlenir ve yetişkin ilişkilerine de yansıyabilir. Başlıca bağlanma örüntüleri şunlardır:

Güvenli Bağlanma: Güvenli bağlanma, bebeklerin bakıcılarıyla sağlıklı bir ilişki kurduğu bir türdür. Bu bebekler, bakıcılarına güvenirler ve onların ihtiyaçlarını karşılayacaklarına inanırlar. Güvenli bağlanan çocuklar yetişkinlikte de yakın ilişkilerde kendilerini daha güvende hissetme eğilimindedir.

Kaçınmacı (Kaçıngan) Bağlanma: Kaçınmacı bağlanma, bebeklerin bakıcılarından uzak durma eğiliminde olduğu bir türdür. Bu bebekler sıkıntılı anlarda bile bakıcılarından destek istemekten kaçınır ve duygularını belli etmeme eğilimindedir. Yetişkinlikte de duygusal yakınlıktan kaçınma eğilimindedirler.

Kaygılı (Kaygılı-Kararsız) Bağlanma: Bu bebekler bakıcılarının ilgisinden emin olamadıkları için ondan ayrılmakta çok zorlanır; kavuştuklarında ise kolay sakinleşemez, hem yakınlık arar hem de öfke gösterebilirler. Yetişkinlikte ilişkilerde terk edilme kaygısı ve sık güvence ihtiyacı görülebilir.

Dağınık (Düzensiz) Bağlanma: Bu bebekler bakıcılarının yanında tutarlı bir yol izleyemez; donakalma, yönünü şaşırmış görünme ya da yaklaşma ile kaçınmanın aynı anda görülmesi gibi çelişkili davranışlar sergileyebilir. Araştırmalar bu örüntüyü özellikle çocuğun bakıcısının yanında korku ya da büyük belirsizlik yaşadığı durumlarla ilişkilendirir. Yetişkinlikte yakın ilişkilerde duyguları düzenlemekte zorlanma görülebilir.

Bu bağlanma türleri, ilişkilerimizi şekillendiren önemli faktörlerdir. Kendi bağlanma stilinizi anlamak, ilişkilerinizi daha bilinçli bir şekilde yönetmenize yardımcı olabilir.

Bağlanma stili bir etiket değildir

Bağlanma stilleri, kişinin yakın ilişkilerde güven, yakınlık ve ayrılığa nasıl tepki verdiğini anlamaya yardımcı olan bir çerçevedir. Bir tanı değildir ve kişiyi tek bir kutuya yerleştirmek için kullanılmamalıdır.

  • Yetişkinlikte nasıl görünür? Kaygılı bağlanma eğilimi olan biri partnerinden sık güvence isteyebilir; kaçıngan eğilimi olan biri ise yakınlaştıkça mesafe koymaya ihtiyaç duyabilir.
  • İlişkiye göre değişebilir: Aynı kişi bir ilişkide daha güvende, başka bir ilişkide daha kaygılı hissedebilir.
  • Zamanla değişebilir: Destekleyici ilişkiler, yaşam deneyimleri ve psikoterapi, kişinin daha güvenli bir bağlanma biçimi geliştirmesine katkı sağlayabilir. Literatürde bu durum "kazanılmış güvenli bağlanma" olarak da anılır.
  • İnternet testleri yalnızca fikir verir: Kendi örüntülerinizi fark etmek için yararlı olabilir, ancak bir uzman değerlendirmesinin yerini tutmaz.

Ne zaman bir uzmana başvurmalı?

  • İlişkilerinizde benzer çatışmalar ya da kopuşlar tekrar tekrar yaşanıyorsa
  • Terk edilme korkusu ya da yakınlıktan kaçınma günlük hayatınızı zorluyorsa
  • Çocuğunuzla bağ kurmakta zorlandığınızı düşünüyorsanız

İZKOM'da nasıl destek oluyoruz?

Ekibimizdeki psikolog ve psikolojik danışman, yetişkinlere ve ergenlere bireysel görüşmelerle destek oluyor. Bkz. Psikolojik Danışmanlık · Çocuk ve Ergen Psikolojisi

İlgili sorular

Kaynaklar

  • Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E. ve Wall, S. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Lawrence Erlbaum.
  • Main, M. ve Solomon, J. (1990). Procedures for identifying infants as disorganized/disoriented during the Ainsworth Strange Situation. M. T. Greenberg, D. Cicchetti ve E. M. Cummings (Ed.), Attachment in the preschool years: Theory, research, and intervention (s. 121–160). University of Chicago Press.
  • Hazan, C. ve Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511–524. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.3.511

Yazan: İZKOM Uzman Ekibi · Son güncelleme: 16 Kasım 2026