Otizm Belirtileri Nelerdir?
Otizm belirtileri çocuktan çocuğa farklılık gösterir; ancak en sık görülenler sosyal iletişimde güçlükler ile tekrarlayıcı davranış ve ilgilerdir. Belirtiler çoğunlukla erken çocukluk döneminde fark edilir.
Yaygın belirtiler şunlardır:
- Göz temasında azalma
- İsmiyle seslenildiğinde tutarlı biçimde tepki vermeme
- Tekrarlayıcı hareketler (el çırpma, sallanma vb.)
- Konuşmada gecikme ya da hiç konuşmama
- Rutinlere sıkı bağlılık ve değişikliklere karşı hassasiyet
- Sosyal etkileşim kurmada zorluk
Bu belirtilerden birinin ya da birkaçının görülmesi tek başına otizm olduğu anlamına gelmez. Erken belirtileri fark ettiğinizde bir uzmana başvurmanız, çocuğunuzun ihtiyaçlarının erken dönemde anlaşılmasına yardımcı olur.
Belirti, tarama ve tanı arasındaki fark
Yukarıdaki belirtilerden birinin ya da birkaçının görülmesi tek başına otizm anlamına gelmez. İşitme sorunları, gecikmiş konuşma ya da mizaç farklılıkları da benzer görünümlere yol açabilir.
- Tarama: M-CHAT gibi araçlar, daha ayrıntılı değerlendirme gerekip gerekmediğini anlamaya yarar. M-CHAT bir tarama aracıdır, tanı koymaz.
- Tanı: Türkiye'de otizm tanısı çocuk psikiyatrisi ya da gelişimsel pediatri hekimi tarafından konur.
- İletişim değerlendirmesi: Dil ve konuşma terapisti, çocuğun iletişim, dil ve oyun becerilerini ayrıntılı inceleyerek terapi planına yön verir.
Ayrıca belirtiler yalnızca "eksiklik" olarak düşünülmemeli; her çocuğun güçlü yanları ve ilgi alanları da değerlendirmenin bir parçasıdır.
Ne zaman bir uzmana başvurmalı?
- 12 ayda işaret etme ve hece tekrarları yoksa
- 16 ayda tek kelime yoksa, 24 ayda kendiliğinden iki kelimelik cümle kurmuyorsa
- Herhangi bir yaşta daha önce kazandığı bir beceriyi kaybettiyse
- İsmine tepki vermeme ve göz temasında azalma birlikte görülüyorsa
İZKOM'da nasıl destek oluyoruz?
İletişim ve dil değerlendirmesi yapıyor, gerektiğinde tanı için hekime yönlendiriyor ve terapi sürecini planlıyoruz. Kullandığımız araçlar için Değerlendirme araçları sayfasına bakabilirsiniz.
İlgili sorular
- Otizm kaç yaşında fark edilir?
- Otizm ve gecikmiş konuşma arasındaki farklar nelerdir?
- Çocuğum neredeyse 1 yaşına gelecek ama bana hiç bakmıyor; yardım almam gerekiyor mu?
- Otizmli çocukla nasıl iletişim kurulur?
- Otizm spektrum bozukluğu ile ilgili değerlendirmeler
- Ekolali Nedir? Çocuğum Duyduğunu Tekrar Ediyor
- Otizmli Çocuklar Konuşabilir mi? Kaç Yaşında Konuşur?
Kaynaklar
- Hyman, S. L., Levy, S. E. ve Myers, S. M. (2020). Identification, evaluation, and management of children with autism spectrum disorder. Pediatrics, 145(1), e20193447.
- Lord, C., Elsabbagh, M., Baird, G. ve Veenstra-Vanderweele, J. (2018). Autism spectrum disorder. The Lancet, 392(10146), 508–520. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)31129-2
Yazan: Ömer Demirel, Dil ve Konuşma Terapisti, İZKOM · Son güncelleme: 23 Eylül 2026